Najważniejsze zmiany w roku szkolnym 2022/2023: nowy przedmiot, szkolenia strzeleckie, skrócona ścieżka awansu zawodowego nauczycieli

Egzamin ósmoklasisty na stałe przesunięty na maj i bez czwartego przedmiotu, nowy przedmiot szkolny historia i teraźniejszość, edukacja obronna, w tym szkolenia strzeleckie w ramach edukacji dla bezpieczeństwa - to najważniejsze zmiany w nowym roku szkolnym 2022/2023. Z nowym rokiem szkolnym wchodzą też w życie zmiany dotyczące awansu zawodowego nauczycieli, a także wprowadzane będą standardy zatrudnienia w szkołach specjalistów: pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów, logopedów lub terapeutów pedagogicznych.

Dziewczyna rysująca kredkami, Fot. Pixabay
Dziewczyna rysująca kredkami, Fot. Pixabay

Egzamin ósmoklasisty na stałe przesunięty na maj i bez czwartego przedmiotu, nowy przedmiot szkolny historia i teraźniejszość, edukacja obronna, w tym szkolenia strzeleckie w ramach edukacji dla bezpieczeństwa – to najważniejsze zmiany w nowym roku szkolnym 2022/2023. Z nowym rokiem szkolnym wchodzą też w życie zmiany dotyczące awansu zawodowego nauczycieli, a także wprowadzane będą standardy zatrudnienia w szkołach specjalistów: pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów, logopedów lub terapeutów pedagogicznych.

W roku szkolnym 2022/2023 – podobnie jak w roku szkolnym 2020/2021 i 2021/2022 – egzamin ósmoklasisty i matura przeprowadzone zostaną według wymagań egzaminacyjnych, które stanowią katalog zawężonych wymagań określonych w podstawie programowej.

Egzamin ósmoklasisty przeprowadzony zostanie w maju – przesunięto go z kwietnia już na stałe. Będzie się też tak jak dotąd składał z trzech części: egzaminu z języka polskiego, egzaminu z matematyki oraz z języka obcego. Odstąpiono, na stałe, z wprowadzenia czwartego egzaminu – egzaminu z przedmiotu do wyboru.

W nowym roku zmiany dotyczą też egzaminów maturalnych. Wiosną 2023 r. maturę zdawać będzie pierwszy rocznik absolwentów 4-letnich liceów ogólnokształcących, którzy uczyli się według nowej podstawy programowej.

Będą musieli oni obowiązkowo przystąpić do trzech egzaminów pisemnych: z języka polskiego, matematyki i języka obcego nowożytnego (obligatoryjne będą na poziomie podstawowym, chętni będą mogą je zdawać także na rozszerzonym) oraz do jednego pisemnego egzaminu z przedmiotu do wyboru (chętni będą mogli przystąpić jeszcze do pięciu takich egzaminów). Obowiązkowe będą też dwa egzaminy ustne z języka polskiego i z języka obcego. Abiturienci ze szkół dla mniejszości narodowych muszą przystąpić także do dwóch egzaminów z języka ojczystego: egzaminu pisemnego i ustnego.

Na nowej maturze wydłużony będzie czas z egzaminów pisemnych z niektórych przedmiotów i czas egzaminów ustnych

Aby zdać maturę – tak jak obecnie – trzeba będzie uzyskać z przedmiotów obowiązkowych co najmniej 30 proc. punktów możliwych do zdobycia (dotyczy to zarówno egzaminów pisemnych, jak i ustnych). W przypadku przedmiotu do wyboru tak jak dotąd nie będzie progu zaliczeniowego – obowiązywać on będzie na maturze w 2025 r.

Na egzaminach z języka polskiego (pisemnym i ustnym) maturzystów obowiązywać będzie dłuższa lista lektur, których znajomość będzie wymagana na egzaminie. Wypracowanie będzie dłuższe niż do tej pory. Do tej pory było to minimum to 250 słów. W 2023 i 2024 r. uczniowie będą musieli napisać min. 300 słów, a od 2025 – 400 słów.

Na nowej maturze na egzaminie ustnym z polskiego zdający będzie losował zestaw zadań egzaminacyjnych. Będą w nim dwa zadania sprawdzające umiejętność tworzenia wypowiedzi na określony temat, w tym wypowiedzi inspirowanej utworem literackim lub jego fragmentem albo innym tekstem kultury, w tym materiałem ikonograficznym lub jego fragmentem. Do tej pory zdający mieli tylko jedno zadanie na egzaminie ustnym.

Zadania na egzamin ustny na nowej maturze będą jawne. Dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej ma ogłaszać listę zadań nie później, niż do 1 września roku szkolnego poprzedzającego rok szkolny, w którym przeprowadzany jest egzamin – lista zadań obowiązujących wiosną 2023 r. jest dostępna na stronie internetowej CKE

Na nowej maturze wydłużony będzie czas z egzaminów pisemnych z niektórych przedmiotów i czas egzaminów ustnych.

Absolwenci techników maturę według nowych zasad będą po raz pierwszy zdawać wiosną 2024 r. Wówczas przystąpi do niej pierwszy rocznik absolwentów 5-letnich techników.

Wiosną 2023 r. absolwenci techników zdawać będą maturę jeszcze według starych zasad – będzie to ostatni rocznik absolwentów 4-letnich techników.

Od roku szkolnego 2022/2023 możliwe będzie składanie deklaracji egzaminacyjnych w postaci elektronicznej.

Nowy przedmiot i nauka strzelania

Od nowego roku szkolnego w szkołach ponadpodstawowych będzie nowy przedmiot szkolny – historia i teraźniejszość. Od 1 września będzie wprowadzany w klasie I liceum ogólnokształcącego, technikum i branżowej szkoły I stopnia. Docelowo HiT nauczany będzie w liceum ogólnokształcącym w klasie I i II, w technikum w klasie I, II i III, a w branżowej szkole I stopnia w klasie I. Wprowadzony będzie w miejsce przedmiotu wiedza o społeczeństwie,nauczanego w zakresie podstawowym, będzie obejmował zagadnienia z zakresu wiedzy o społeczeństwie oraz zagadnienia z historii najnowszej od 1945 r. do 2015 r.

Od 1 września wejdą też w życie zmiany w podstawie programowej przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa. Wprowadzone będą nowe treści nauczania, dotyczące, m.in. reagowania w sytuacji zagrożenia działaniami wojennymi, zasad pierwszej pomocy w sytuacji wystąpienia zagrożenia z użyciem broni konwencjonalnej oraz edukacji obronnej, w tym szkolenia strzeleckiego. W przypadku szkolenia strzeleckiego na poziomie szkoły podstawowej będzie to wyłącznie teoria bezpiecznego obchodzenia się z bronią. Z kolei w szkołach ponadpodstawowych szkolenie strzeleckie będzie obejmowało podstawy strzelania z częścią praktyczną prowadzoną z wykorzystaniem bezpiecznych narządzi do ćwiczeń strzeleckich takich, jak np. broń kulowa, pneumatyczna, repliki broni strzeleckiej, strzelnice wirtualne albo laserowe.

W przypadku szkół, które nie mają dostępu strzelnic, realizacja praktycznego szkolenia strzeleckiego ma być obowiązkowa od roku szkolnego 2024/2025. Do tego czasu szkoły te będą mogły prowadzić zajęcia z tego zakresu w miarę dostępnych możliwości.

Od nowego roku szkolnego możliwe będzie zawieszenie na czas określony zajęć w szkołach i placówkach oświatowych w przypadku: zagrożenia bezpieczeństwa uczniów w związku z organizacją i przebiegiem imprez ogólnopolskich i międzynarodowych; temperatury zewnętrznej lub w pomieszczeniach, w których prowadzone są zajęcia, zagrażającej zdrowiu uczniów; zagrożenia związanego z sytuacją epidemiologiczną; nadzwyczajnego zdarzenia zagrażającego bezpieczeństwu lub zdrowiu uczniów.

W przypadku zawieszenia zajęć na okres powyżej dwóch dni dyrektor ma zorganizować dla uczniów zajęcia z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość. Zajęcia zdalne mają być zorganizowane nie później niż od trzeciego dnia zawieszenia zajęć.

Zmiany dotyczące awansu zawodowego i zatrudniania nauczycieli

Z 1 września 2021 r. wchodzi w życie nowelizacja ustawy Karta Nauczyciela.Zgodnie z nowelizacją, liczba stopni awansu zawodowego zostanie zmniejszona. Likwidacji ulegną dwa stopnie awansu zawodowego nauczycieli: nauczyciel stażysta i nauczyciel kontraktowy – w ich miejsce pojawi się nauczyciel początkujący (niemający stopnia awansu zawodowego).

Formalnie pierwszym stopniem awansu stanie się stopień nauczyciela mianowanego, o który młody nauczyciel będzie mógł się starać po 4 latach pracy. W tym okresie przez 3 lata i 9 miesięcy młody nauczyciel będzie odbywał nie staż, ale „przygotowanie do zawodu”.

W okresie odbywania przygotowania do zawodu będzie miał przydzielonego mentora. W drugim oraz ostatnim roku przygotowania do zawodu jego praca podlega ocenie zgodnie z przepisami nowego rozporządzenia ministra edukacji i nauki w sprawie oceny pracy nauczycieli, które przewiduje dokonywanie oceny pracy według określonych w nim szczegółowych kryteriów. Uzyskanie co najmniej dobrej oceny pracy w ostatnim roku przygotowania do zawodu jest jednym z warunków nadania stopnia nauczyciela mianowanego. W ostatnim roku przygotowania do zawodu nauczyciel będzie zobowiązany do przeprowadzenia zajęć w obecności komisji powołanej przez dyrektora szkoły. Uzyskanie pozytywnej opinii komisji o przeprowadzonych zajęciach będzie jednym z warunków nadania stopnia nauczyciela mianowanego. Tak jak obecnie nauczyciel początkujący będzie musiał przystąpić do egzaminu przed komisją egzaminacyjną.

Zmienią się zasady nawiązywania stosunku pracy z nauczycielem początkującym. Przez pierwsze dwa lata będzie on zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony. Po przepracowaniu co najmniej dwóch lat w szkole i uzyskaniu co najmniej dobrej oceny pracy, nauczyciel będzie zatrudniany na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Nauczyciel, który w ciągu sześciu lat od rozpoczęcia odbywania przygotowania do zawodu nie uzyska stopnia nauczyciela mianowanego, będzie mógł być zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony na jeden rok szkolny. Umowa taka będzie mogła zostać zawarta więcej niż jeden raz.

Zmianie ulegną też zasady uzyskania stopnia nauczyciela dyplomowanego

Aby uzyskać stopień nauczyciela dyplomowanego nauczyciel będzie musiał przepracować w szkole od dnia uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego co najmniej 5 lat i 9 miesięcy lub w określonych przypadkach 4 lata i 9 miesięcy (nie odbywa stażu). W ostatnim roku pracy przed złożeniem wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego ma wystąpić do dyrektora szkoły z wnioskiem o dokonanie oceny pracy. Jednym z warunków nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego będzie uzyskanie co najmniej bardzo dobrej oceny pracy.

Ocena dokonywana będzie zgodnie z nowym rozporządzeniem w sprawie oceny pracy nauczycieli, które przewiduje dokonywanie tej oceny według szczegółowych kryteriów. Ocena pracy na wniosek nauczyciela ubiegającego się o stopień nauczyciela dyplomowanego dokonywana będzie za okres ostatnich 3 lat pracy.

Zmiany dot. wysokości średniego wynagrodzenia nauczycieli

Nowelizacja Karty Nauczyciela wprowadza też zmiany dotyczące wysokości tzw. średniego wynagrodzenia nauczycieli. Zgodnie z nim, średnie wynagrodzenie nauczyciela początkującego ma wynosić 120 proc. kwoty bazowej, określanej dla nauczycieli corocznie w ustawie budżetowej. Obecnie średnie wynagrodzenie nauczycieli stanowi dla nauczyciela stażysty – 100 proc. kwoty bazowej, a dla nauczyciela kontraktowego – 111 proc. Wysokość średniego wynagrodzenia nauczyciela mianowanego i dyplomowanego nie ulegnie zmianie. Tak, jak dotąd, ma wynosić dla nauczyciela mianowanego 144 proc. kwoty bazowej, a dla nauczyciela dyplomowanego – 184 proc. kwoty bazowej.

Na tzw. średnie wynagrodzenie nauczycieli składa się wynagrodzenie zasadnicze i dodatki do niego. Wysokość minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli ustala Minister Edukacji i Nauki w rozporządzeniu.

W tabeli, będącej załącznikiem do rozporządzenia, podano, że minimalne wynagrodzenie zasadnicze nauczyciela początkującego z tytułem zawodowym magistra i przygotowanie pedagogicznym od 1 września 2022 r. ma wynosić 3424 zł brutto. Oznacza to wzrost wobec obecnego minimalnego wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela stażysty z takim poziomem wykształcenia o 345 zł brutto, a wobec wynagrodzenia nauczyciela kontraktowego o 257 zł brutto.

Minimalne wynagrodzenie zasadnicze nauczyciela początkującego z zawodowym tytułem magistra, ale bez przygotowania pedagogicznego, z tytułem licencjata (inżyniera) z przygotowaniem pedagogicznym, tytułem licencjata (inżyniera) bez przygotowania pedagogicznego, z dyplomem ukończenia kolegium nauczycielskiego lub nauczycielskiego kolegium języków obcych, od 1 września ma wynosić 3329 zł brutto. Oznacza to wzrost wobec obecnego minimalnego wynagrodzenia nauczyciela stażysty z takim poziomem wykształcenia o 319 zł brutto, a wobec nauczyciela kontraktowego o 250 zł brutto. Wysokość minimalnego wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli mianowanych z takim poziomem kwalifikacji ma wynosić od 1 września 3425 zł brutto, co oznacza wzrost od obecnego o 291 zł brutto.

Wysokość minimalnego wynagrodzenia zasadniczego pozostałych nauczycieli mianowanych oraz wszystkich dyplomowanych od 1 września nie ulegnie zmianie.

Konsultacje dla uczniów

W nowelizacji Karty Nauczyciela zapisano też, że w ramach 40-godzinnego tygodnia pracy, nauczyciel zostanie zobowiązany do „dostępności w szkole w wymiarze 1 godziny tygodniowo”, w której trakcie „odpowiednio do potrzeb, prowadzi konsultacje dla uczniów lub wychowanków lub ich rodziców”. W przypadku nauczyciela zatrudnionego w wymiarze niższym, niż jedna druga obowiązkowego wymiaru zajęć, zostanie on zobowiązany do dostępności w wymiarze godziny w ciągu dwóch tygodni. Jak podano w uzasadnieniu do projektu nowelizacji, chodzi o „zagwarantowanie uczniom i ich rodzicom możliwości konsultacji z nauczycielem.”

Nauczyciele specjaliści

Od 1 września 2022 r. wchodzą w życie standardy zatrudnienia w szkołach nauczycieli specjalistów: pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów, logopedów lub terapeutów pedagogicznych.

Zgodnie w nimi, w latach szkolnych 2022/2023 i 2023/2024, łączna liczba etatów specjalistów nie może być niższa niż: 1,5 etatu, który powiększa się o 0,2 etatu na każdych kolejnych 100 dzieci lub uczniów – jeżeli liczba dzieci lub uczniów przekracza 100; 1 etat – jeżeli liczba dzieci lub uczniów przekracza 50 i nie przekracza 100; 0,5 etatu – jeżeli liczba dzieci lub uczniów przekracza 30 i nie przekracza 50; 0,25 etatu – jeżeli liczba dzieci lub uczniów wynosi od 1 do 30. Na ten cel w roku 2022 subwencja oświatowa ma być zwiększona o 514,5 mln zł ze środków rezerwy celowej budżetu państwa przeznaczonej na zmiany systemowe w finansowaniu jednostek samorządu terytorialnego, w tym w finansowaniu zadań oświatowych.

Leave a Reply