Eksplozja czerwonego nadolbrzyma SN 2020tlf widziana na żywo przez astronomów w bezprecedensowym wydarzeniu.

Przełom w rozumieniu tego, co robią masywne gwiazdy na chwilę przed śmiercią. Udało się zarejestrować eksplozję czerwonego nadolbrzyma widzianą na żywo przez astronomów w bezprecedensowym wydarzeniu.

Eksplozja czerwonego nadolbrzyma SN 2020tlf widziana na żywo przez astronomów w bezprecedensowym wydarzeniu.

Przełom w rozumieniu tego, co robią masywne gwiazdy na chwilę przed śmiercią.
Udało się zarejestrować eksplozję czerwonego nadolbrzyma widzianą na żywo przez astronomów w bezprecedensowym wydarzeniu.

Jest to zaskakujące odkrycie dotyczące czerwonych nadolbrzymów.

sn 2020 tlf
Wizja artysty przedstawiająca czerwonego nadolbrzyma w ostatnim roku swojego życia, emitującego burzliwy obłok gazu. (Źródło: W.M. Keck Observatory/Adam Makarenko)

Naukowcy pracujący w dwóch zespołach – University of Hawaiʻi Institute for Astronomy Pan-STARRS na Maui oraz W. M. Keck Observatory na Maunakea – obserwowali czerwonego nadolbrzyma podczas jego ostatnich 130 dni życia. Odkrycia zostały opublikowane w The Astrophysical Journal.


Astronomom udało się po raz pierwszy w historii zobaczyć w czasie rzeczywistym spektakularny koniec życia czerwonego nadolbrzyma, zanim zapadł się w supernową typu II.

Badania stanowią ważny moment dla naszego zrozumienia agonii gwiazd – tych chwil, zanim wybuchną w spektakularnych, gwałtownych erupcjach.

Sugeruje to również, że nasze zrozumienie tego, co dzieje się przed wybuchem czerwonych nadolbrzymów, jest błędne. Wcześniej wyglądały, jakby były stosunkowo spokojne, zanim skończyły w dramatyczną śmiercią – ale w ostatnich obserwacjach naukowcy zauważyli jasne promieniowanie pochodzące od gwiazdy, które wydawało się wskazywać, że wewnątrz dzieje się coś bardziej znaczącego.

„To przełom w naszym zrozumieniu tego, co robią masywne gwiazdy na chwilę przed śmiercią” – powiedział Wynn Jacobson-Galán, główny autor badania.

„Bezpośrednie wykrycie aktywności poprzedzającej supernową w czerwonym olbrzymie nigdy wcześniej nie było obserwowane w zwykłej supernowej typu II. Po raz pierwszy obserwowaliśmy wybuch czerwonego olbrzyma”.

Naukowcy po raz pierwszy dostrzegli tę skazaną na zagładę gwiazdę latem 2020 r., kiedy to wykryto ogromne ilości światła wychodzącego z niej przez Instytut Astronomii Pan-STARRS Uniwersytetu Hawajskiego na Haleakalā. Następnie mogli go obserwować – za pomocą tego teleskopu i pobliskiego Obserwatorium WM Kecka na Maunakea – w następnych dniach, aż eksplodował jako jasna supernowa kilka miesięcy później.

„To jak oglądanie tykającej bomby zegarowej” – powiedziała Raffaella Margutti, adiunkt w CIERA i starszy autor artykułu. „Nigdy nie potwierdziliśmy tak gwałtownej aktywności w umierającej czerwonej gwieździe nadolbrzym, gdzie widzimy, jak wytwarza ona tak jasną emisję, a następnie zapada się i spala, aż do teraz”.

Polscy astronomowie wyjaśnili okoliczności słynnego zderzenia gwiazd [VIDEO]


Astronomowie mają teraz nadzieję, że będą mogli wykorzystać badania do przejrzenia Wszechświata w poszukiwaniu większej liczby gwiazd, które emitują to jasne, złowieszcze promieniowanie i zobaczyć, czy sygnalizuje ono rychłą śmierć tej gwiazdy.

„Najbardziej jestem podekscytowany wszystkimi nowymi„ niewiadomymi ”, które zostały odblokowane przez to odkrycie” – powiedział Jacobson-Galán.

„Wykrycie większej liczby zdarzeń, takich jak SN 2020tlf, w dramatyczny sposób wpłynie na sposób, w jaki zdefiniujemy ostatnie miesiące ewolucji gwiazd, jednocząc obserwatorów i teoretyków w dążeniu do rozwiązania zagadki, w jaki sposób masywne gwiazdy spędzają ostatnie chwile swojego życia”.

Astronomowie kontynuowali monitorowanie SN 2020tlf po wybuchu. Dane zebrane z DEep Imaging and Multi-Object Spectrograph (DEIMOS) i Near Infrared Echellette Spectrograph (NIRES) jednoznacznie wskazały, że progenitor SN 2020tlf – czerwony nadolbrzym – znajduje się w galaktyce NGC 5731. Gwiazda była ok. 10 razy masywniejsza od Słońca i była oddalona ok. 120 mln lat świetlnych od nas.

Przeprowadzone badania rzucają nowe światło na nasze rozumienie ewolucji czerwonych nadolbrzymów tuż przed wybuchem. Do tej pory wszystkie gwiazdy tego typu były stosunkowo spokojne – bez detekcji erupcji ani emisji (jak przed wybuchem SN 2020tlf). Ostatnie obserwacje wskazują, że los czerwonych nadolbrzymów nie zawsze jest taki sam.

Teraz naukowcy zamierzają polować na kolejne ciekawe obiekty. Obserwacje czerwonych nadolbrzymów mogą sugerować, że ich żywot się kończy, co z kolei pozwoli na lepsze zrozumienie mechanizmów zachodzących w supernowych.

Kopernik Szur

Leave a Reply